Wat is NLP?

Sinds afgelopen vrijdag mag ik me NLP Practitioner noemen. Afgelopen zondag vroeg m’n vader wat dat nou eigenlijk is, dat ‘NLP.’ Oeps …

Nu is mijn pa een zeer open mens, maar tegelijkertijd ook een rasechte nuchtere Drent. De uitspraak ‘NLP staat voor Neuro-Linguïstisch Programmeren’ hielp dan ook niet echt.

Ik ben zelf een beetje per ongeluk in het NLP wereldje gerold. Vorig jaar zomer werd via Twitter een veiling gehouden voor het goede doel (scholen in Afghanistan; enig constructief denken kunnen ze daar wel gebruiken), en daar had iemand een cursus NLP Practitioner op aangeboden. Bieden maar. Heel sneaky had ik op de terugweg van vakantie, in de auto, nog een laatste bod gedaan, vlak voordat de deadline verliep, en toen had ik opeens een cursus van twintig dagen gewonnen, over iets waar ik eigenlijk geen flauw benul had. Voordat de cursus begon had ik wel wat rondgegoogled, maar daar werd ik ook niet veel wijzer van. Wat moet je nou met “NLP is de studie van de structuur van de subjectieve ervaring”, bijvoorbeeld. Of “NLP is a therapeutic technique to detect and reprogramme unconscious patterns of thought and behavior in order to alter psychological responses.”. Dan is “No-Longer Polymers,” wat ik ook tegenkwam, nog een stuk duidelijker.

NLP, voor mij, is een manier om beter te leren communiceren.

“Ja, ok, maar daar zijn toch andere cursussen voor? Goedkoper, ook? Waarom zit NLP dan zo in de hoek van de persoonlijke groei? Zoek op NLP en je wordt om de oren geslagen met dingen als ‘innerlijke verandering,’ ‘breintraining,’ ‘life coaching,’en ‘voorgoed verlost van stress en burn-out’ en meer van dat soort.”

Ja, dat klopt. Klopt. Maar om goed te kunnen communiceren moet je goed weten wie je bent en waar je naar toe wilt.

“Zeg dat nog ‘ns?”

Om goed te kunnen communiceren moet je goed weten wie je bent en waar je naar toe wilt.

Vergelijk het maar met dansen. Niet dat hopsen dat ze tegenwoordig op 118 tot 135 beats per minute doen, maar het klassieke ballroom en latin dansen waarvoor je naar de dansschool gaat. Om goed te kunnen dansen moet je de technieken, de passen leren. De foxtrot, de tango, de quickstep, jive, samba, paso doble: ze kennen allemaal verschillende figuren die jij en je danspartner moeten leren. Maar daarnaast moet je ook onderling uitvechten wie leidt, en wie volgt, en hoe je aangeeft wat je gaat doen.

De leider is verantwoordelijk voor het pad dat het paar over de dansvloer neemt, en ook de timing van de figuren ten opzichte van de muziek. Maar de volger heeft ook een actieve rol, bijvoorbeeld om ongelukken op de dansvloer te voorkomen. Twee paar ogen zien meer dan één. Bij gevorderde dansers werken beide danspartners eraan om gezamenlijk een dans neer te zetten. Je moet elkaar dan wel duidelijk kunnen maken wanneer welk figuur hoe wordt ingezet, maar helaas staat de muziek te hard om dat even te vertellen. Je hebt dus lichaamstaal nodig.

In het begin gaat dat niet zo vreselijk subtiel, die lichaamstaal. Je krijgt als volger een douw, en daaruit moet je dan concluderen dat het tijd is om een draai in te zetten. Of, erger, de leider weet de passen niet meer, en plotseling zijn de rollen van leider en volger omgedraaid. (Dit overkwam mij regelmatig, overigens.) Daar scoor je geen punten mee.

Als je verder geoefend raakt wordt de communicatie tussen de danspartners subtieler. Het gewicht verplaatsen van de ene naar de andere voet wordt gezien en gevoeld, en is aanleiding voor het inzetten van een baldosa of een salida. Uiteindelijk kunnen beide dansers zich los door de zaal bewegen, en toch gezamenlijk een dans opvoeren.

“Mooi gezegd. Dus je hebt lekker gedanst?”

Ja, nou, ja, er is flink op mijn tenen getrapt. Of je nu leider of volger bent, je moet heel goed de lichaamstaal van de ander leren lezen. Tegelijkertijd lezen ze jou ook. Maar dan gaat het wel opvallen als je lichaam iets anders zegt dan je woorden. En dat gebeurde nogal eens in onze groep. Wie je werkelijk bent, en wat jij écht wilt raakt nogal eens ondergesneeuwd in goede bedoelingen en sociaal wenselijker antwoorden, maar dat wil niet zeggen dat het weg is. Letterlijk struisvogelpolitiek: je steekt je hoofd onder het zand en je denkt (!) dat de wereld is zoals je ‘m ziet, maar ondertussen is 90% van je lichaam nog steeds zichtbaar.

En ja, dan wordt je daar mee geconfronteerd, en dat kan best … confronterend zijn. Zeker bij zo’n slimmerik als ik. Ik geef natuurlijk alweer jarenlang training, en ik heb dan ook een duidelijke mening over hoe je iets over moet brengen. Maar ‘iets’ overbrengen is iets anders dan ‘iemand’ overbrengen. Het bleek dat ik met een slow-waltz binnenkwam, keurig één–twee–drie, één–twee–drie, één–twee–drie voor me uit mompelend, terwijl m’n hele lichaam riep om een jive. Of een samba. Je medecursisten zijn eerst nog te beleefd, te sociaal aangepast, om te vertellen dat je keihard uit de maat danst, maar dan komt de trainer je vragen waar je in godesnaam mee bezig bent. Ik mompelde weer één–twee–drie, en vervolgens werd ik bij kop en kont gepakt, voor de spiegel gezet en geconfronteerd met de wie daar stond: iemand die een slow-waltz aan het doen was, maar de hele tijd signalen afgaf voor een jive. Of een samba. Daar kun je niet mee dansen, natuurlijk.

“En dus?”

En dus wordt het tijd om te erkennen dat die jive ook gedanst moet worden. Of die samba. Dat moet ik nog wel leren. De jive — of de samba — beheers ik natuurlijk nog niet zo als de slow-waltz. Het komt wel van binnen, maar de passen en figuren kloppen nog niet. Het ziet er niet uit, natuurlijk, dus afgaan is iets waar ik mee moet leren omgaan. Maar dat gaat wel komen.

“En dan?”

Heh. We zullen zien. Ik hou je op de hoogte.

Een stukje muziek tot slot. Gisteravond hoorde ik het duet If You Were The Woman and I Was The Man met de hypnotiserende fluwelen stem van Margo Timmins van de Cowboy Junkies en de rauwe ongepolijste stem van John Prine. Wat me vooral raakte waren de volgende woorden

If I was the heart and you were the head
would you think me very foolish
if one day I decided to shed
these walls that surround me
just to see where these feelings led,
if I was the heart and you were the head.

Luister maar: